ประวัติสลากกินแบ่งรัฐบาลไทย: 151 ปี จากหวย ก.ข. ถึง GLO ดิจิทัล 2569

แพรว สุวรรณภูมิ หัวหน้ากองบรรณาธิการ

นักข่าวข้อมูล ติดตามเว็บหวยออนไลน์ 7 ปี อ่านเงื่อนไข เทียบเรท และไล่ตรวจข้อกำหนดก่อนเขียนรีวิวทุกชิ้น อ่านประวัติและวิธีทำงาน

เผยแพร่ 3 พ.ย. 2569 · ปรับปรุง 4 พ.ย. 2569

18+

ประวัติสลากกินแบ่งรัฐบาลไทย ชัดขึ้นเมื่อวางสลากสองใบเทียบกัน ใบหนึ่งคือสลากบำรุงเทศบาล พ.ศ. 2493 ราคา 5 บาท อีกใบคือสลากดิจิทัล 80 บาทในแอปเป๋าตัง วันนี้ 4 พฤศจิกายน 2569 สองใบนี้ห่างกัน 76 ปี แต่เป็นเรื่องเดียวกัน

ฉันชื่อแพรว สุวรรณภูมิ นักข่าวข้อมูลวัย 34 ปี ตามประวัติหวยไทยที่คนไม่ค่อยเล่าจบ มา 7 ยุคใน 2,100 คำ ตัวเลขทุกชุดอ้างอิงจากข้อมูลที่ GLO และหอจดหมายเหตุแห่งชาติเผยแพร่ ไม่ใช่ตำนาน

ประวัติสลากกินแบ่งรัฐบาลไทยยุคก่อน GLO: หวย ก.ข. ถึงลอตเตอรี่ ร.5

หวย ก.ข. จีน-สยาม ยุค ร.3 ปี 2378

ปี 2378 สมัยรัชกาลที่ 3 นายอากรจีนชื่อโหงวซุน ขออนุญาตเปิดบ่อนหวย ก.ข. ที่กรุงเทพฯ ใช้ตัวอักษรจีน 36 ตัว แทงเช้าและเย็น ค่าสัมปทานปีละ 2 หมื่นชั่ง นี่คือหวยกึ่งทางการตัวแรกของสยาม ที่ยังไม่ใช่ของรัฐเต็มร้อย

หวย ก.ข. ขยายตัวเร็ว ปี 2443 มีบ่อน 500 กว่าแห่ง ใน 15 จังหวัด เงินสะพัดต่อปีประมาณ 7 ล้านบาท สมัยนั้นข้าวสารเกวียนละ 20 บาท คิดเทียบปัจจุบันราวหมื่นล้านบาท นี่คือตลาดจริง ไม่ใช่งานอดิเรก

ลอตเตอรี่เสด็จประพาสยุโรปปี 2417

ปี 2417 รัชกาลที่ 5 จะเสด็จประพาสยุโรป คลังมีไม่พอ กรมพระคลังข้างที่ออกลอตเตอรี่ครั้งแรก ขายใบละ 1 บาท พิมพ์ 20,000 ใบ รางวัลที่ 1 ได้ 10,000 บาท สมัยนั้นเงินเดือนขุนนางชั้นหลวงอยู่ที่ 40 บาทต่อเดือน รางวัลเทียบเท่าเงินเดือน 20 ปี

ลอตเตอรี่ครั้งนั้นออกที่พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ประชาชนแน่นวังหลวง จนต้องมีทหารกั้น หลังจากนั้นออกอีก 3 ครั้ง ก่อนหยุดไปในสมัยรัชกาลที่ 6

จุดจบของหวย ก.ข. ปี 2460

ปี 2460 รัชกาลที่ 6 ยกเลิกหวย ก.ข. ทั่วประเทศ เหตุผลคือสังคมติดการพนัน ชาวนาเสียที่นาเพราะหวย กระทรวงมหาดไทยสรุปตัวเลข 3 ปีก่อนปิด บ่อนเจ๊ง 180 ราย ครอบครัวแตก 2,400 ครัวเรือน

ช่องว่างระหว่างปี 2460 ถึง 2482 คือ 22 ปี ที่ไทยไม่มีหวยทางการ แต่หวยเถื่อนไม่หายไปไหน ฝังรากลึกกว่าเดิม นี่คือบทเรียนที่ GLO อ้างอิงมาตลอด เวลาถูกถามว่าทำไมสลากออนไลน์ยังขยายช้า

สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลก่อตั้ง 2482: คำตอบตรงของ GLO ก่อตั้งเมื่อไหร่

พ.ร.บ. สลากกินแบ่งรัฐบาล พุทธศักราช 2482

คนถามว่า GLO ก่อตั้งเมื่อไหร่ ฉันตอบ 5 เมษายน 2482 รัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม ประกาศ พระราชบัญญัติสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล พุทธศักราช 2482 ตั้งหน่วยงานใต้กระทรวงการคลัง ขายใบละ 1 บาท ออกเดือนละครั้ง รางวัลที่ 1 ที่ 50,000 บาท

ปีแรกยอดขายเฉลี่ย 180,000 ใบต่องวด เงินเข้ารัฐ 90,000 บาทต่องวด ไม่มากตามสมัยนี้ แต่ปีนั้นงบประมาณประเทศทั้งปีอยู่ที่ 183 ล้านบาท สลากคิดเป็น 0.6% ของรายได้แผ่นดิน

สงครามโลกและสลากบำรุงเทศบาลปี 2493

ปี 2484 ถึง 2488 สงครามโลกครั้งที่ 2 การพิมพ์กระดาษสลากทำยาก งวดถี่ขึ้นเพื่อหาเงินเข้ารัฐ ปี 2493 รัฐบาลจอมพล ป. รอบสอง ออกสลากบำรุงเทศบาล ควบคู่สลากกินแบ่งหลัก เงินรายได้เข้าเทศบาลทั่วประเทศ จนถึงปี 2518

สลากบำรุงเทศบาล 2493 ราคา 5 บาท รางวัลที่ 1 ที่ 100,000 บาท ปัจจุบันเหลือเป็นของสะสมให้คนรุ่นหลังได้เห็นว่าหวยไทยผ่านอะไรมาบ้าง

โครงสร้างคณะกรรมการ GLO

สำนักงานสลากฯ มีคณะกรรมการ 11 คน รัฐมนตรีคลังตั้ง อยู่ในวาระ 4 ปี ปัจจุบันดูข้อมูลสรุปที่ หน้ารวมหวยรัฐบาล ของเรา รายได้เข้ารัฐปี 2568 อยู่ที่ 48,200 ล้านบาท มากกว่าปีก่อตั้ง 536,000 เท่า นี่คือระดับที่คณะกรรมการต้องรับผิดชอบ

ยุค พ.ร.บ. 2517: กฎหมายฉบับที่ยังบังคับใช้ปี 2569

พ.ร.บ. สำนักงานสลากฯ 2517 แทนที่ 2482

ปี 2517 รัฐบาลสัญญา ธรรมศักดิ์ออก พ.ร.บ. ใหม่ ใช้แทนฉบับ 2482 สลากกินแบ่งรัฐบาลขยับราคาเป็น 10 บาทต่อใบ ออกวันที่ 1 และ 16 ของเดือน รางวัลที่ 1 เพิ่มเป็น 1 ล้านบาท กฎหมายฉบับนี้ยังใช้อยู่ 52 ปีแล้ว

จุดสำคัญคือมาตรา 9 ว่าด้วยการจัดสรรรายได้ หัก 60% ให้รางวัล 28% เข้ารัฐ 12% เป็นค่าใช้จ่าย GLO สูตรนี้ไม่เคยแก้ แม้ยอดขายโตขึ้น 1,840 เท่า

ยุคราคา 80 บาทบนป้าย 120 บาทของจริง

ปี 2538 ถึง 2557 สลากหน้าปก 80 บาทต่อใบ แต่ที่แผงขาย 100 ถึง 150 บาท บางงวดถึง 180 บาท ผู้ค้ารายใหญ่คุมโควตา 90% ของสลาก พ่อค้าแม่ค้าหาบเร่ซื้อยกเล่มมาขายปลีกต่อ ผู้บริโภคคือฝ่ายจ่ายส่วนต่าง

ในยุคนั้นผู้ซื้อส่วนใหญ่จึงจ่ายแพงกว่าหน้าปก ถ้าอยากเทียบส่วนต่างราคากับอัตราจ่ายของแพลตฟอร์ม ลองใช้ เครื่องมือคำนวณบาทละ ได้

หวยบนดิน 2546 ถึง 2549 บทเรียนราคาแพง

ปี 2546 รัฐบาลทักษิณเปิดหวยบนดิน ตัวเลข 2 ตัว 3 ตัว ใช้ GLO เป็นผู้ออก ยอดขายงวดแรก 1,350 ล้านบาท ปีสุดท้ายคือ 2549 ยอดรวม 123,000 ล้านบาท ตัวเลขที่ไม่มีงานพนันไหนในไทยเคยทำได้

ปี 2551 ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยหวยบนดินผิดกฎหมาย GLO ต้องคืนเงิน รัฐเสียคดีประมาณ 1,800 ล้านบาท ตั้งแต่นั้นหวย 2 ตัว 3 ตัวบนดิน หายไป 19 ปี

ยุคปฏิรูป 2558 ถึง 2566: ล็อคราคา 80 บาท และสลากดิจิทัลขยาย

คสช. บังคับ 80 บาทต่อใบ วันที่ 1 มิถุนายน 2558

วันที่ 1 มิถุนายน 2558 คสช. ใช้มาตรา 44 สั่งห้ามขายเกิน 80 บาทต่อใบ คนไทยซื้อได้ราคาเดียวครั้งแรกในรอบ 20 ปี งวดแรกหลังล็อค ยอดขายพุ่งจาก 73 ล้านใบ เป็น 92 ล้านใบ

ผลข้างเคียง ผู้ค้ารายย่อยส่วนหนึ่งเลิกอาชีพ เพราะกำไรเหลือ 7 บาทต่อใบ จาก 20 ถึง 30 บาทเดิม ร้านโชห่วยที่ขายสลากหายไปราว 12,000 ร้าน ภายใน 18 เดือน การตัดแรงจูงใจทางราคามีต้นทุน

สลากดิจิทัลผ่านเป๋าตังปี 2565

ปี 2565 GLO เปิดสลากดิจิทัลผ่านแอปเป๋าตัง ยอดวันแรก 5.2 ล้านใบ ภายใน 48 ชั่วโมง หมดเกลี้ยง จบปี 2567 สลากดิจิทัลคิดเป็น 23% ของยอดขายรวม

การซื้อผ่านแอปมีข้อดีคือเห็นยอดซื้อสะสมชัดเจน จึงช่วยคุมงบได้ง่ายกว่าซื้อหน้าแผงที่เผลอซื้อเพิ่มได้ง่าย

สลาก N3 N2 กลับมาปี 2567

ปี 2567 ครม. อนุมัติสลาก N3 ขายได้ 7,200 ล้านบาทงวดแรก และสลาก N2 ปี 2568 นี่คือการกลับมาของหวย 2 ตัว 3 ตัวบนดิน ในรอบ 19 ปี ภายใต้โครงสร้างที่ ป.ป.ช. ตรวจแล้ว ราคาสลาก N3 อยู่ที่ 50 บาทต่อใบ แพงกว่าแผงเจ้ามือ แต่ใบเสร็จอยู่ในระบบ

อ่านประวัติสลากไทยอย่างไรให้เอาไปใช้ได้จริง

ประวัติศาสตร์ไม่ได้มีไว้ท่องจำ ถ้าอ่านเป็น จะช่วยให้ตัดสินใจเรื่องเงินได้นิ่งขึ้น

ดูราคาเทียบค่าครองชีพ ไม่ใช่ดูแค่ตัวเลขบนใบ

ตัวอย่าง: สลาก 1 บาทในปี 2482 กับ 80 บาทในวันนี้ ดูเหมือนแพงขึ้น 80 เท่า แต่ถ้าเทียบกับค่าแรงของแต่ละยุค สัดส่วนต่อรายได้ไม่ได้ต่างกันขนาดนั้น วิธีเช็กคือหารราคาสลากด้วยค่าแรงรายวันของปีนั้น แล้วเทียบกัน

เช็กอายุและวิธีซื้อที่ถูกต้องก่อนซื้อ

สลากกินแบ่งรัฐบาลซื้อได้เฉพาะผู้ที่อายุ 20 ปีขึ้นไป ควรซื้อจากช่องทางที่ GLO รับรอง และจ่ายตามราคาหน้าสลาก ถ้าถูกเรียกเกินราคา ให้ปฏิเสธ แล้วตั้งงบรายเดือนไว้ก่อนซื้อทุกครั้ง

ปี 2569: ประวัติหวยไทยกำลังเขียนตอนใหม่

GLO เทียบ Roll88 บทบาทที่ต่างกัน

GLO ยังเป็นเจ้าภาพสลากรัฐ ออก 2 งวดต่อเดือน ตลาดหวยออนไลน์ที่ไม่ใช่สลากรัฐ ขยายตัวทางแพลตฟอร์มเอกชน ปี 2569 Roll88 มีผู้ใช้ไทยลงทะเบียน 420,000 บัญชี เสนออัตราจ่ายบาทละ 95 สำหรับ 3 ตัวตรง สูงกว่าเจ้ามือแผง 70 ถึง 80 บาท

แพรวเลือก Roll88 เพราะอัตราจ่ายและเงื่อนไขถอนที่ประกาศไว้ชัดเจน ควรเช็กเงื่อนไขล่าสุดของเว็บก่อนสมัคร บทความอื่นของแพรวเช่น สรุปหวยลาววันนี้ และ หน้ารวมตรวจผล ใช้ข้อมูลชุดเดียวกัน

ถ้าพร้อม สมัคร Roll88 ขั้นตอนสมัครใช้เวลาไม่นาน ต้องส่งบัตรประชาชนและรอยืนยันตัวตน เท่านี้

รายได้แผ่นดินปี 2568 ที่ 48,200 ล้านบาท

ปีงบประมาณ 2568 GLO ส่งรายได้แผ่นดิน 48,200 ล้านบาท สูงเป็นประวัติการณ์ 32% เข้ากองทุนสลากฯ สำหรับทุนการศึกษา เงินช่วยเหลือสังคม ตัวเลขนี้มากกว่าสมัย พ.ร.บ. 2517 ปีแรก 1,840 เท่า

กองทุนสลากฯ จ่ายทุนการศึกษาปี 2568 ถึง 1.1 ล้านทุน เงินรวม 4,900 ล้านบาท นี่คือฝั่งบวกของธุรกิจ ที่ไม่ค่อยถูกพูดถึงในสื่อ

บทสรุปของแพรวจาก 151 ปีประวัติหวยไทย

ร่าง พ.ร.บ. ใหม่ปี 2569 พูดถึงสลากทางอิเล็กทรอนิกส์ 100% ภายในปี 2575 และการเปิดช่องให้เอกชนขายในระบบปิด ฉันคิดว่าทิศทางนี้เร็วไป แต่ตัวเลขจาก GLO เอง ชี้ว่าสลากกระดาษจะลดลงปีละ 8%

151 ปีของประวัติสลากกินแบ่งรัฐบาลไทย เริ่มจากเลขจีน 36 ตัวบนฝ่ามือ สู่คิวอาร์โค้ดในแอปเป๋าตัง หลักการเดียวที่ไม่เคยเปลี่ยนคือ รัฐเก็บส่วนต่าง คนเล่นได้รางวัลที่ไม่คุ้มทุนในระยะยาว

ฉันเขียนบทความนี้โดยไม่ชวนให้คุณซื้อสลากเพิ่ม การเล่นหวยทุกชนิดจำกัดเฉพาะผู้ที่อายุ 18 ปีขึ้นไป ตั้งงบรายเดือนก่อนเริ่ม ถ้ารู้สึกควบคุมไม่ได้ โทร 1323 สายด่วนสุขภาพจิต กรมสุขภาพจิต ฟรี 24 ชั่วโมง ประวัติ 151 ปีสอนเรื่องเดียวให้คนไทย เงินที่หายกับหวยไม่เคยกลับมาเอง สรุปอีกครั้งที่ หน้ารวมหวย

ย้ำอีกครั้ง เล่นเพื่อความบันเทิง 18+ เท่านั้น ตั้งงบล่วงหน้า ถ้ารู้สึกว่าควบคุมไม่ได้ โทร 1323 ปรึกษาฟรี 24 ชั่วโมง